Thiên Chúa sáng tạo

Đoạn Sách Sáng Thế (St 1,26 – 2,3) mở ra một chân lý nền tảng: con người được dựng nên “theo hình ảnh Thiên Chúa” và được trao trách nhiệm “làm chủ cá biển, chim trời, dã thú khắp mặt đất, và tất cả loài bò sát di chuyển trên mặt đất” (St 1,26). Nhưng “làm chủ” ở đây không phải là thống trị theo nghĩa khai thác vô độ, mà là cộng tác với Thiên Chúa trong công trình sáng tạo, quản lý khôn ngoan và có trách nhiệm với tình yêu thương. Như thế, con người được tạo dựng giống hình ảnh Chúa, không những giống trong tư tưởng và lòng yêu thương, mà còn giống trong sự sáng tạo nữa. Lao động là một phần trong tình trạng nguyên thủy của con người và đã có trước khi con người phạm tội.

Khi đặt đoạn Lời Chúa trên trong ánh sáng của Lễ Thánh Giu-se Thợ và Ngày Quốc tế Lao động, ta thấy lao động mang một phẩm giá rất cao quý. Lao động là yếu tố nến tảng đối với phẩm giá của một người. Lao động làm cho chúng ta giống Thiên Chúa (x. Ga 5,17). Lao động trao ban cho chúng ta khả năng nuôi sống bản thân, gia đình, góp phần vào việc phát triển quốc gia mình.

Chúa Giê-su, con người lao động

Đoạn Tin Mừng Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu (Mt 13,54-58) nói đến thân phận của Chúa Giê-su “con bác thợ mộc”. Chính lời nói tưởng như hạ thấp ấy lại ẩn chứa một mạc khải sâu xa về phẩm giá lao động. Con Thiên Chúa đã chọn lớn lên trong gia đình của Thánh Giu-se, sống đời lao động âm thầm. Điều đó nói rằng: không có công việc chân chính nào là tầm thường; chính Thiên Chúa đã thánh hóa lao động của con người. Lao động không phải là hình phạt hay một lời chúc dữ. Lao động chỉ trở nên vất vả và cực nhọc khi con người (Adam và Eva) phạm tội phá vỡ tình thân nghĩa thiết với Thiên Chúa, với vũ trụ vạn vật và với nhau.

Thánh Giu-se, người cha lao động

Tông thư Patris Corde, Đức Thánh Cha Phan-xi-cô đã nên bật Thánh Giu-se là người lao động. Với nghề thợ mộc, ngài làm việc lương thiện để nuối sống gia đình. Nơi thánh Giu-se, Chúa Giê-su đã học được giá trị, phẩm giá và niềm vui của việc ăn miếng bánh là thành quả lao động của chính mình.

Thánh Giu-se là mẫu gương sống động cho người lao động. Ngài làm việc âm thầm, trung thực, không tìm lợi ích bất chính, và đặt mọi sự dưới thánh ý Chúa. Lao động của ngài không phá hủy nhưng nuôi dưỡng; không chiếm đoạt nhưng phục vụ. Đây chính là định hướng cho người lao động hôm nay: dùng tài năng để bảo vệ sự sống, chăm sóc con người và gìn giữ thiên nhiên như rừng xanh, biển cả, và môi trường sống chung.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy con người nhiều khi lạm dụng, cũng lao động nhưng bất chính, dùng trí tuệ để sản xuất thuốc giả, thực phẩm bẩn, hàng hóa gian dối; khi buôn lậu, tham nhũng, hối lộ trở thành con đường làm giàu; khi thay vì phát triển y học để cứu người lại lao vào chạy đua vũ trang để hủy diệt thì đó không còn là lao động theo thánh ý Chúa. Nhưng là sự phản bội lại phẩm giá con người và xúc phạm đến công trình tạo dựng mà Thiên Chúa đã gọi là “rất tốt đẹp”.

Những hành vi ấy không chỉ gây tổn hại kinh tế mà còn giết chết niềm tin, phá hoại môi trường và đe dọa sự sống. Rừng bị tàn phá vì lợi nhuận ngắn hạn, biển bị đầu độc bởi chất thải công nghiệp, và con người trở thành nạn nhân của chính lòng tham. Lao động khi bị tách khỏi lương tâm và Thiên Chúa sẽ biến thành công cụ của hủy diệt.

Ngược lại, lao động theo tinh thần của Thánh Giu-se là lao động có đạo đức: trung thực trong sản xuất, công bằng trong kinh doanh, và trách nhiệm với xã hội. Chọn tạo ra thuốc chữa bệnh thay vì hàng giả, bảo vệ môi trường thay vì khai thác cạn kiệt, chọn xây dựng hòa bình thay vì nuôi dưỡng chiến tranh.

Ngày Quốc tế Lao động, Tin Mừng này trở thành lời nhắc nhở mạnh mẽ về phẩm giá người lao động. Hiến chế Gaudium et Spes số 35 dạy rằng: “Con người, nhờ lao động, không những biến đổi thế giới mà còn hoàn thiện chính mình”. Lao động không chỉ tạo ra của cải, mà còn là con đường giúp con người sống đúng ơn gọi làm con Thiên Chúa.

Các Giáo phụ cũng đã nhìn thấy chiều kích thiêng liêng ấy. Thánh Gio-an Kim Khẩu từng nói: “Không có gì đáng xấu hổ trong lao động, chỉ có lười biếng mới đáng xấu hổ”. Còn Thánh Au-gút-ti-nô nhắc rằng: “Hãy yêu mến, rồi làm điều bạn muốn”, nghĩa là mọi hành động, kể cả lao động, phải bắt nguồn từ tình yêu và hướng về điều thiện hảo.

Ngày thứ bảy Thiên Chúa nghỉ ngơi nhắc ta rằng mọi lao động phải quy hướng về Ngài. Khi con người biết làm việc với lương tâm ngay thẳng và trái tim kính sợ Thiên Chúa, thì công việc hằng ngày dù nhỏ bé cũng trở thành lời chứng cho sự thật, sự sống và tình yêu giữa thế giới hôm nay.

Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ