Đức tin không chỉ là giữ luật

            Bài Tin Mừng kể cho chúng ta nghe về chuyện các người Pha-ri-sêu và kinh sư được dịp để chất vấn Đức Giê-su về thiếu sót của các môn đệ. Chúng ta có thể hình dung ra khung cảnh mà từng cử chỉ của thầy trò Đức Giê-su đều được theo dõi kỹ càng. Thế rồi, những ánh mắt ấy dò xét ấy đã phát hiện ra những đôi tay của các môn đệ chưa được rửa sạch. Điều này có nghĩa là các môn đệ đã không tuân theo tục lệ rửa tay trước khi ăn – như vậy là ô uế không thanh sạch. Ở đây có lẽ họ chẳng nhằm đến chuyện vệ sinh tay chân để phòng tránh lây lan dịch bệnh như chúng ta làm trong thời gian gần đây. Ô uế ở đây còn có nghĩa là không thanh sạch và có nguy cơ gây lây lan cho người khác; nó cũng đồng nghĩa với việc người ấy cũng bị cách li khỏi đời sống phụng vụ chung của cộng đồng…cho đến khi được thanh sạch trở lại. Đoạn Tin Mừng còn liệt kê vô số những tập tục phải tuân giữ về rửa chén bát, bình lọ, đồ đồng….

            Đối với họ, việc giữ luật và tập tục truyền thống là điều tối quan trọng cần được thi hành nghiêm chỉnh. Có thể nói rằng đức tin của họ có thể được tóm kết trong việc tuân giữ cẩn thận các lề luật. Đối với những người dân bình thường thì những luật lệ chi li đó quả là những gánh nặng vô hình rình rập mọi lúc mọi nơi. Đức Giê-su đã chỉ cho họ thấy vấn đề của họ, đó là: các ông gạt bỏ điều răn của Thiên Chúa, mà duy trì truyền thống của người phàm (Mc 7:8a). Điều này có nghĩa, các ông đôi khi xem những truyền thống phàm nhân như ngang hàng hay thậm chí phớt lờ đi những điều răn của Thiên Chúa. Nói cách khác, đức tin của các ông vẫn còn dừng lại ở hình thức bên ngoài – phải làm điều này hay tránh điều khác vì luật nói nên không thể khác được. Thế nhưng, liệu việc tuân giữ nghiêm chỉnh các tập tục ấy cách bất chấp có thực sự là quan trọng nhất theo những gì Thiên Chúa đã truyền dạy chăng. Bài đọc 1 có thể giúp cho chúng ta hiểu rõ hơn lời dạy của Thiên Chúa.

            Có đức tin có nghĩa là sống đức tin

            Trong bài trích sách Đệ Nhị Luật, ông Mô-sê đã trình bày khá rõ với dân chúng về tầm quan trọng của lề luật và dạy họ đừng thêm hay bớt gì, nhưng phải giữ mệnh lệnh Đức Chúa (Đnl 4:2). Ông Mô-sê nhấn mạnh rằng dân Ít-ra-en thật là có phúc vì: có dân tộc vĩ đại nào được những thánh chỉ và quyết định công minh, như tất cả Lề Luật mà hôm nay tôi đưa ra trước mặt anh em? (Đnl 4:8). Như vậy, Lề Luật không nghi ngờ gì vẫn là những điều quan trọng nhất đối với dân tộc được Thiên Chúa tuyển chọn. Tuy vậy, điều quan trọng nhất của Lề Luật không phải chỉ để ghi nhớ thuộc lòng cho bằng hãy đem ra thực hành: Anh em phải giữ và đem ra thực hành, vì nhờ đó anh em sẽ được các dân coi là khôn ngoan và thông minh (Đnl 4:6). Thế nên, Mười Điều Răn là những điều phải được ưu tiên hàng đầu so với những tập tục khác do con người tạo nên. Nói cách khác, những điều răn về việc phụng thờ Thiên Chúa duy nhất cũng như những điều răn về hành xử cho phải đạo với mọi người phải được chú trọng.

            Chính vì vậy, Chúa Giê-su nhiều lần khẳng định: ngày Sa-bát là vì con người chứ không phải là ngược lại. Thế nên, nếu ta chỉ chăm chú giữ luật hay dò xét xem người ta có giữ luật như mình không thì chưa đủ. Một điều quan trọng nữa mà chúng ta cần chú ý đó là hai yếu tố không thể tách rời trong điều răn tóm kết của Đức Giê-su: mến Chúa – yêu người. Khi thi hành theo luật mà vi phạm đến hai yếu tố “mến Chúa – yêu người” thì cần phải được xem xét lại cẩn thận. Có ích gì khi tôi cố gắng hoàn tất giờ cầu nguyện mà làm ngơ người anh chị em đang rất cần đến sự giúp đỡ. Làm như vậy, tôi chỉ chu toàn luật của phàm nhân nhưng quên mất luật của Thiên Chúa là giúp đỡ tha nhân đang cần đến ta.

            Thật vậy, thánh Gia-cô-bê trong bài đọc thứ hai cũng nhấn mạnh về việc mở lòng đón nhận Lời Chúa và để cho Lời ấy biến đổi chúng ta. Nói cách khác, Lời Chúa được gieo vào lòng chúng ta phải sinh hoa kết quả. Thế nên, thánh nhân nhắc nhở chúng ta đừng có nghe Lời Chúa cho vui tai hay nghe suông, nhưng hãy đem ra thực hành. Ngài cũng đưa ra tiêu chí rất đơn giản về một người có lòng tin tinh tuyền đó là: lòng đạo đức tinh tuyền và không tỳ ố trước mặt Thiên Chúa Cha, là thăm viếng cô nhi quả phụ lâm cảnh gian truân, và giữ mình khỏi mọi vết nhơ thế gian (Gc 1:27). Theo đó, hai yếu tố “mến Chúa – yêu người” luôn đi liền với nhau không thể tách rời.

            Thế nên, đối với Đức Giê-su, điều quan trọng nhất không phải là chăm chú vào việc tuân giữ những hình thức bên ngoài, nhưng những tuân giữ đó phải xuất phát từ con người bên trong. Vì vậy, giữ luật bên ngoài để làm gì và có lợi ích gì, nếu trong thâm tâm vẫn đầy dẫy những ý nghĩ xấu xa hại người.

            Hội nhất đời sống đức tin

            Anh chị em thân mến, khi chúng ta mới được rửa tội hay mới biết đến đạo, những người đi trước chuyển lại cho chúng ta những kho tàng đức tin thật quý giá. Chúng ta lãnh hội được rất nhiều điều hay như các điều răn, các lời khôn ngoan của Đức Giêsu, đời sống cầu nguyện …. Khi còn nhỏ, chúng ta có thể đọc thuộc lòng kinh mười điều răn, hay có thể trả lời rõ ràng điều răn đức Giê-su dạy đó là “mến Chúa – yêu người”. Những lãnh hội đó được gieo trồng và cần được chăm sóc mỗi ngày để lớn lên.

            Khi chúng ta càng sống trong đời sống đức tin, chúng ta càng được mời gọi để biến đổi và nội tâm hóa đời sống đức tin của mình. Đời sống đức tin ấy không còn chỉ nằm ở trong trí nhớ nhưng cần chuyển đến con tim và đôi tay của mình. Nói cách khác, những giá trị mà chúng ta lãnh hội phải trở nên chính lối sống của mỗi người chúng ta. Chúng ta được mời gọi để vượt ra khỏi khuôn khổ của việc sống đạo vì lề luật. Chúng ta đọc kinh cầu nguyện không còn là vì bố mẹ bắt phải đọc nữa – nhưng chúng ta thực sự mong muốn có được tương quan cá vị hơn với Thiên Chúa. Chúng ta giữ chay không còn phải vì luật Giáo hội buộc, nhưng là dịp để chúng ta nhìn lại đời sống nội tâm của mình. Chúng ta muốn chung tay giúp đỡ những ai đang lâm cảnh túng thiếu, vì chúng ta nghiệm ra đây chính là lời mời gọi Thiên Chúa đang dành cho chúng ta…. Tắt một lời, đức tin của chúng ta cần được nội tâm hóa và hội nhất trong lối sống của mình.

            Lạy Chúa, xin cho Lời Chúa mỗi ngày thêm biến đổi con tim của để chúng con vượt ra khỏi việc giữ đạo bằng những lề luật. Xin cho chúng con mỗi ngày nhờ ơn Chúa ban được trưởng thành hơn trong việc sống những giá trị của Tin Mừng. Amen!

 Giuse Hoàng Thanh Phong SJ