Mọi người đều nhìn ngắm phẩm phục của Đức Thánh Cha Lêô XIV và thán phục nét đẹp của chúng. Tuy nhiên, ít ai biết được sự phong phú về mặt thiêng liêng đằng sau quá trình tạo tác. Aleteia đã giải mã điều đó dưới sự hướng dẫn của một nghệ nhân may mặc chuyên về phẩm phục giáo hoàng.

Tòa Thánh đặc biệt nghiêm ngặt trong việc chế tác các phẩm phục phụng vụ, bởi đây là những y phục mà Đức Giáo hoàng sẽ mặc trong các dịp lễ trọng thể, khi ngài hiện diện trước chính Chúa Kitô.

Một trong những xưởng may được giao phó việc chế tác các lễ phục này là Agorà Atelier, một hiệu may phẩm phục Hội thánh được điều hành bởi nghệ sĩ người Ý Federico Toniolo và tiến sĩ phụng vụ thánh người Venezuela Leonardo Cardoza.

Chính xưởng may của họ đã thực hiện các lễ phục mà Đức Lêô XIV mặc trong đêm Giáng Sinh đầu tiên trong triều đại giáo hoàng của ngài. Cũng với những lễ phục do chính tay họ tạo nên, ngài đã cử hành lễ mừng Hài Nhi Giêsu giáng sinh và các đại lễ khác.

Lễ phục do Agorà Atelier thực hiện (Nguồn: Agorà Atelier) 

Châu Âu và châu Mỹ trong phẩm phục của Đức Giáo hoàng

Aleteia đã có những cuộc trò chuyện thân tình với các nghệ sĩ tại nhà may Agorà Atelier để khám phá và tìm hiểu về các chi tiết trong quy trình thú vị đằng sau việc chế tác lễ phục mà Đức Giáo hoàng mặc khi cử hành Thánh lễ.

Trước hết, ai là người thực hiện chúng?

Sinh tại Veneto, Ý, Federico Toniolo là người đạo diễn đứng sau việc thiết kế và may mặc. Ông có nền tảng kiến thức về triết học, thần học và nghệ thuật thánh.

Ông cộng tác cùng một người gốc Nam Mỹ sinh tại Trujillo, Venezuela, quê hương của “vị bác sĩ của người nghèo” là Thánh José Gregorio Hernández kính yêu. Đó là Leonardo Cardoza, người cũng có nền tảng thần học vững chắc với bằng tiến sĩ phụng vụ thánh tại Roma.

Họ cùng nhau giám sát việc thực hiện từng bộ lễ phục mà Đức Giáo hoàng sẽ mặc, xem xét kỹ lưỡng tính chất trọng thể của từng dịp lễ, màu sắc phụng vụ, ngày sử dụng và ý chỉ thiêng liêng của từng lễ phục. Không có gì là ngẫu nhiên hay tình cờ.

Hai thập kỷ với những loại vải thánh

Lễ phục do Agorà Atelier (Nguồn: Agorà Atelier)

Xưởng may có một lịch sử phong phú, được dệt nên từ khi thành lập cách đây gần hai thập kỷ, vào năm 2009. Những người sáng lập giải thích với Aleteia rằng: “Xưởng ra đời như một phòng thí nghiệm, nơi việc nghiên cứu kiên trì và thiết kế cẩn trọng đem lại sự đổi mới, sáng tạo và tìm tòi.”

Thật vậy, ngay cả cái tên của xưởng cũng mang một bản sắc sâu sắc. “Nó xuất phát từ tiếng Hy Lạp ἀγορά (agora), có nghĩa là ‘quảng trường công cộng’, nơi mọi người gặp gỡ, thảo luận và là nơi các ý tưởng nảy sinh, như trong triết học Hy Lạp cổ đại.”

Nền tảng của điều này cũng thú vị và phức tạp không kém. Họ lập luận rằng: “Phụng vụ đòi hỏi một thi pháp riêng của nó; nghĩa là một ngôn ngữ thánh, được cấu thành từ những cử chỉ và lời nói, biểu tượng và hương thơm, màu sắc và hình tượng, khác với những hình thức truyền thông hay nghệ thuật khác của con người, bởi vì phụng vụ đưa chúng ta đi vào ‘Mầu nhiệm’.”

Thật vậy, trong nhiều năm qua, Agorà Atelier Roma đã trở thành một phòng thí nghiệm của nghệ thuật phụng vụ và vẻ đẹp cao quý của nó, như Công đồng Vatican II đã chỉ dẫn và yêu cầu (Hiến chế Phụng vụ Thánh Sacrosanctum Concilium số 124), họ giải thích thêm.

Lễ phục do Agorà Atelier thực hiện (Nguồn: Agorà Atelier) 

Họ sử dụng những loại sợi đặc biệt cho từng phẩm phục

Vì lý do này, họ ưu tiên “việc sử dụng các loại sợi tự nhiên và quý phái cho các bộ sưu tập của mình, sản xuất 100% tại Ý với chất lượng hàng đầu. Ngoài ra, hầu hết các loại vải được dệt độc quyền cho Atelier của chúng tôi, luôn hướng tới ý nghĩa thần học của phụng vụ.”

Như bạn có thể hình dung, mỗi bộ lễ phục được thực hiện như một y phục độc bản, tùy theo mục đích sử dụng. “Xưởng của chúng tôi mang tính thủ công. Chúng tôi không phải là một dây chuyền sản xuất, mà đúng hơn, mỗi bộ lễ phục đều được nghiên cứu và điều chỉnh theo các yêu cầu và hoàn cảnh phụng vụ.”

Việc chế tác các lễ phục này đáp ứng nhu cầu thiêng liêng và một mệnh lệnh được Giáo hội Công giáo yêu cầu rõ ràng trong các quy định. Minh chứng cho điều này có thể tìm thấy trong các chỉ dẫn của Bộ Giáo luật. Tại điều 284, Giáo luật quy định rằng: “Các giáo sĩ phải mặc y phục giáo sĩ xứng đáng theo những quy định do Hội đồng Giám mục ban hành và theo các tập tục hợp pháp của địa phương.”

Trong khi đó, tại điều 929, Giáo luật còn xác định rõ rằng: “Khi cử hành và ban Bí tích Thánh Thể, các linh mục và phó tế phải mặc những lễ phục thánh theo quy định của lễ quy.”

Cần có sự chuẩn bị thiêng liêng

Những người chế tác phẩm phục phụng vụ phải trải qua quá trình đào tạo chuyên sâu. Tuy nhiên, để tạo nên một bộ lễ phục được dùng để tôn vinh Thiên Chúa và thánh hóa Danh Người, chỉ có đôi tay khéo léo thôi thì chưa đủ.

Các nghệ nhân tại Agorà Atelier giải thích, “Sự chuẩn bị thiêng liêng của chúng tôi, dĩ nhiên, cũng bắt nguồn từ cuộc gặp gỡ cá nhân với Đức Kitô, như đối với mọi Kitô hữu khác. Thần học phụng vụ, nghệ thuật và biểu đạt thánh là điểm khởi đầu để chúng tôi thiết kế và làm nổi bật từng bộ lễ phục, đặc biệt là khi dành cho Đức Thánh Cha.”

Tuy nhiên, họ nói thêm rằng: “Mỗi linh mục và giáo dân tin tưởng trao gửi cho ý tưởng và đôi bàn tay của chúng tôi để thực hiện phẩm phục phụng vụ đều quan trọng không kém.”

“Mỗi lễ phục đều diễn tả vẻ đẹp của Đức Kitô”

Họ chia sẻ, “Nói về việc chế tác những lễ phục đặc biệt cho Đức Thánh Cha, trước hết, đó là một đặc ân đối với chúng tôi, điều mà chúng tôi luôn tạ ơn Thiên Chúa, và dĩ nhiên, cũng tri ân cá nhân ngài. Chúng tôi biết ngài trân trọng công việc của chúng tôi”.

Họ cũng nhắn gởi đôi lời đến Văn phòng Cử hành Phụng vụ của Đức Thánh Cha: “Mỗi lễ phục được thực hiện cho Đức Giáo hoàng đều mang đầy ý nghĩa, không chỉ vì hình ảnh trước công chúng mà ngài đại diện với tư cách là Đấng Đại diện Chúa Kitô trên trần gian, mà còn vì tầm quan trọng đối với chúng tôi khi mỗi lễ phục đều phải diễn tả vẻ đẹp của Đức Kitô, vị Thượng tế tối cao và đời đời.”

Họ chia sẻ với Aleteia, “Chẳng hạn, bộ sưu tập Salus Populi Romani mà Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã sử dụng trong các nghi lễ cuối năm, được thiết kế và thực hiện dựa trên cảm hứng từ các yếu tố kiến trúc của bốn Đại Vương cung Thánh đường tại Roma.”

Họ giải thích rằng những lễ phục này được Đức Lêô sử dụng “mang các yếu tố trang trí từ Vương cung Thánh đường Đức Bà Cả, chẳng hạn như ngôi sao tám cánh và thánh giá đặc trưng của Đức Maria, Salus Populi Romani (Ơn Cứu độ của dân thành Roma).”

Họ cho biết thêm: “Xưởng may của chúng tôi không chỉ phát triển nghệ thuật phẩm phục phụng vụ tại Roma, mà còn trên khắp nước Ý và toàn thế giới, như có thể thấy qua trang web Agorá Atelier và sự hiện diện của chúng tôi trên Instagram.”

Tại sao lễ phục cần phải đẹp?

Giáo hội Công giáo luôn tìm cách bảo đảm rằng phẩm phục phụng vụ phải hài hòa với các biểu tượng của sự thánh thiện, với vẻ đẹp của các nghi thức và với chính hình ảnh Chúa Giêsu Kitô, vì chúng nhằm tôn vinh Thiên Chúa và làm nổi bật tính thánh thiêng của mọi hành động hướng về Người.

Sách Giáo lý giải thích rất rõ ràng lý do đằng sau việc chế tác công phu các phẩm phục phụng vụ. Số 1145 nhấn mạnh điều này khi nói rằng: “một cử hành bí tích được dệt nên từ các dấu chỉ và biểu tượng.”

Bằng cách này, việc thánh hóa các yếu tố của văn hóa nhân loại được thể hiện để chúng trở thành phương tiện đích thực của ân sủng. Vì thế, luôn có một nền sư phạm sâu sắc trong biểu tượng, trong mong muốn rằng mọi sự đều phải tôn vinh Thiên Chúa!

Thánh John Damascene trong tác phẩm De sacris imaginibus oratio đã đúc kết một cách tuyệt đẹp rằng: “Vẻ đẹp và màu sắc của các bức ảnh khơi dậy việc cầu nguyện nơi tôi. Đó là một yến tiệc cho đôi mắt, cũng như cảnh sắc của đồng quê thôi thúc lòng tôi tôn vinh Thiên Chúa.”

Tri Khoan

Chuyển ngữ từ: aleteia