Khi trình bày Đức Giê-su phục sinh qua các tác phẩm điêu khắc và hội họa, các nghệ nhân đều cho thấy, sau khi sống lại, Đức Giê-su vẫn còn mang thương tích, cụ thể là dấu đinh ở cạnh sườn, ở hai tay và hai chân. Thực ra, khi Chúa từ cõi chết sống lại, thân xác Người đã trở thành thần thiêng. Vì thế Người có thể vào phòng vẫn đóng kín cửa. Người cũng có thể thoắt hiện thoắt biến, như trình thuật của thánh Lu-ca về hai môn đệ trên đường Em-mau. Sau khi từ cõi chết sống lại, Chúa Giê-su không còn đau khổ và mang thương tích nữa. Sự chết không thể làm gì được Người nữa. Tuy vậy, khi trình bày Đức Giê-su mang thương tích, truyền thống Giáo Hội muốn lưu ý chúng ta: về đinh là bằng chứng của một tình yêu đến cùng. Dấu đinh cũng khẳng định cách thức mà Thiên Chúa đã thể hiện tình yêu vô bờ của Ngài đối với nhân loại trong lịch sử. Đó là Ngài đã sai Con Một đến trần gian để những ai vào Con của Ngài thì được cứu rỗi. Người Con ấy đã vâng lời cho đến chết, vừa để diễn tả tâm tình vâng phục với Chúa Cha, vừa thể hiện tình yêu thương đến cùng đối với con người.

Khi ông Tô-ma cần một bằng chứng cụ thể về việc Chúa đã sống lại, ông đã đòi xem dấu đinh. Mà không chỉ là xem bằng mắt, mà còn bằng hành động cụ thể. Ông ra điều kiện, tay ông phải được thọc vào cạnh sườn Thày, và ngón tay ông phải xỏ vào lỗ đinh. Dấu đinh là điều ông Tô-ma lập tức liên tưởng. Vì chính mắt ông đã nhìn thấy Thầy mình chịu đóng đinh. Đối với Tô-ma lúc bấy giờ, chỉ có dấu đinh mới khẳng định điều các môn đệ khác nói là thật.

Đúng một tuần sau, Chúa Giê-su đã hiện ra với các môn đệ. Người chấp nhận lời thách thức của ông Tô-ma: “Đặt ngón tay vào đây, và hãy nhìn xem tay Thày. Đưa tay ra và đặt vào cạnh sườn Thày. Đừng cứng lòng nữa, nhưng hãy tin”. Thật là kỳ diệu! Tuy vắng mặt vào thời điểm ông Tô-ma thách thức, nhưng Chúa Giê-su vẫn biết những gì ông đã nói. Đúng hơn, vào lúc Chúa vắng mặt, là lúc Người hiện diện dưới một cách thức khác.

Ông Tô-ma có chạm vào vết đinh không? Một số bức họa trình bày ông Tô-ma giơ bàn tay đang thọc vào cạnh sường Chúa, nhưng không đúng với Phúc âm. Thực ra, ông không còn lòng dạ nào mà thách thức và kiểm chứng nữa, vì Thầy mình đang đứng trước mặt bằng xương bằng thịt. Chắc hẳn ông Tô-ma kinh hoàng và thấy “lạnh người”, vì những câu nói trước đây của mình đã được Thầy nghe thấy và nhắc lại. Ông chỉ còn biết quỳ xuống để tuyên xưng đức tin, đồng thời với lòng sám hối: “Lạy Chúa của Con, lạy Thiên Chúa của con!”. Cùng một lúc, ông vừa tôn nhận Đức Giê-su là Chúa và là Thiên Chúa. Trước đó ông có vẻ hung hăng thách thức. Giờ đây, ông chỉ còn tâm tình thờ lạy và kính tin.

“Phúc thay những người không thấy mà tin!”. Đó có thể là mối phúc thứ chín thêm vào Bài giảng trên núi của Chúa Giê-su. Từ nay, Chúa không còn hiện diện hữu hình trên trái đất này, nhưng Người vẫn ở với nhân loại cho đến ngày tận thế. Để được chiêm ngưỡng và được chạm tới Người, chúng ta phải có đức tin. Tin mà không đòi điều kiện. Tin mà không cần nhìn thấy. Đó là đức tin đích thực và đức tin ấy đem lại cho con người hạnh phúc. Thực ra, những người này tuy không thấy Chúa bằng bằng giác quan, nhưng thực ra họ thấy Người bằng con mắt của đức tin và của tình yêu mến.

Theo lăng kính đức tin, hôm nay, nếu chúng ta không thể chạm vào dấu đinh nơi tay chân và cạnh sườn Chúa Giê-su khổ nạn và phục sinh, thì chúng ta có thể “chạm tới” vết thương của Người qua những người nghèo khổ. Quả vậy, những người bất hạnh thảm thương mà chúng ta gặp thấy trong dòng đời, là hóa thân của Đấng Phục Sinh. Chúa đã khẳng định điều ấy trong trình thuật của thánh Mát-thêu về ngày phán xét chung. Người đồng hóa với họ, và ai giúp họ là giúp Người; ai dửng dưng trước nỗi đau khốn cùng của họ, là dửng dưng với Người.

Hôm nay là lễ kính Lòng Thương xót của Chúa. Những dấu đinh nơi thân thể Chúa Giê-su là lời khẳng định và là chứng từ sống động về lòng thương xót của Thiên Chúa đối với con người. Những quan tâm giúp đỡ mà chúng ta dành cho người nghèo khổ lại là những bằng chứng về lòng thương xót của chúng ta đối với đồng loại. Nhân loại hôm nay vắng bóng lòng thương xót, ở mọi lãnh vực và mọi cấp độ. Hậu quả là chiến tranh, bạo lực, hận thù, lừa đảo và cướp bóc tràn lan khắp nơi. “Phúc thay ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương”. Xót thương người khác là điều kiện không thể thiếu để đón nhận lòng thương xót từ Thiên Chúa.

“Nếu tôi không thấy …thì tôi không tin”. Có thể đó là lời thách thức chúng ta vẫn thường nghe thấy từ những người anh chị em không cùng đức tin với chúng ta hôm nay. Bổn phận của Ki-tô hữu là phải trở nên những “dấu chỉ” của lòng thương xót Chúa giữa đời thường, để như Chúa nói: “…mọi người thấy những công việc tốt đẹp anh em làm, mà tôn vinh Cha của anh em, Đấng ngự trên trời” (Mt 5,16b).

+TGM Giu-se Vũ Văn Thiên